# Majör Arkana Kartları Nedir? 22 Kartın Tarihi ve Sembolizmi

- Bağlantı: https://zeyneleroglu.com/fallar/major-arkana-kartlari/
- Yayımlanma: 2026-10-25T23:26:46+03:00
- Yazar: Zeynel Eroğlu

**Majör arkana kartları**, 78 kartlık tarot destesindeki 22 resimli koz kartıdır.
Sıfır numaralı Joker’den 21 numaralı Dünya kartına kadar uzanırlar.

Bu kartlar ilk olarak 15. yüzyıl İtalya’sında bir oyunun koz kartları olarak çizildi.
Kehanetle ilişkilendirilmeleri ise yaklaşık üç yüz yıl sonra, 18. yüzyıl Fransa’sında
başladı.

Bu yazı majör arkananın kökenini, kartların taşıdığı imgeleri ve sıralamanın tarih
içinde nasıl değiştiğini anlatıyor. Kartlara sonradan yüklenen anlamlar, geleneksel
yorum olarak aktarılıyor.

## Majör Arkana Kartları Nedir ve Nereden Gelir?

Bu kartlar, tarotun oyun destesinden ayrılan bölümüdür. Bir tarot destesi, dört 
takımlı 56 kartlık bir oyun destesi ile 22 resimli koz kartından oluşur.

Dört takımlı oyun kartları Avrupa’ya 14. yüzyılın sonunda ulaştı. Bu kartların kökeni
büyük olasılıkla Memlük dünyasıdır.

1440’lı yıllarda Kuzey İtalya saraylarında bu standart desteye alegorik resimler
taşıyan ek kartlar eklendi. Bu kartlara o dönemde “trionfi”, yani zafer kartları
deniyordu.

Trionfi kartları oyunda diğer kartları yenen koz işlevi görüyordu. Bugün majör arkana
dediğimiz grup, işte bu koz kartlarının devamıdır.

“Majör arkana” adı ise çok sonra ortaya çıktı. [Wikipedia’daki arkana maddesine](https://en.wikipedia.org/wiki/Minor_Arcana)
göre terimi 19. yüzyılda Fransız yazar Jean-Baptiste Pitois kullandı.

Pitois, “Paul Christian” takma adıyla yazıyordu. Latince kökenli “arcana” kelimesi“
sırlar” anlamına gelir.

Bu ad, kartlara 19. yüzyılda yüklenen gizem duygusunu yansıtır. Kartları ilk çizen
Rönesans ressamları ise onları bir oyunun parçası olarak görüyordu.

Tarot destesinin bütün tarihsel serüvenini [tarot tarihi](https://zeyneleroglu.com/fallar/tarot-tarihi/)
yazımızda ayrıntılı biçimde anlattık. Bu yazı ise yalnızca 22 koz kartına odaklanıyor.

📖 Türkiye'de Medyum Olmak kitabımızı satın almak ister misiniz?[Satın Al](https://zeyneleroglu.com/magaza/)

### Visconti-Sforza Destesi ve Kayıp Kartlar

Koz kartlarının bilinen en ünlü erken örnekleri, Milano’yu yöneten Visconti ve Sforza
aileleri için yapılan destelerdir. Kartlar el ile boyanmış, altın varakla süslenmiştir.

Bu destelerin en tanınmışı bugün “Pierpont Morgan-Bergamo destesi” adıyla anılır.
Deste 1451 dolaylarında yapıldı ve kartları farklı koleksiyonlar arasında dağıldı.

Destenin bir bölümü New York’taki Morgan Kütüphanesi’nde, bir bölümü ise Bergamo’daki
Accademia Carrara’da saklanıyor. Günümüze ulaşan kartlar arasında iki koz kartı 
eksiktir.

[Visconti-Sforza destesi](https://en.wikipedia.org/wiki/Visconti-Sforza_tarot_deck)
kaydına göre eksik iki koz kartı Şeytan ve Kule’dir. Bu kartların neden kayıp olduğu
bilinmiyor.

Bazı yazarlar, bu kartların dini kaygılarla hiç yapılmamış ya da sonradan ayıklanmış
olabileceğini öne sürer. Bu görüş bir varsayımdır ve belgelerle doğrulanmamıştır.

Kartların zamanla kaybolmuş olması da aynı derecede olasıdır. Beş yüz yılı aşkın
sürede birçok kart elden ele geçerken dağıldı.

Visconti-Sforza kartlarındaki figürler, dönemin dünyasını yansıtır. Papa, imparator,
aşıklar ve zafer arabası gibi imgeler Rönesans saraylarının gündelik görsel dilinden
alınmıştır.

Kartları yorumlayan tarot rehberi için sitemizdeki [tarot kartlarının anlamları](https://zeyneleroglu.com/fallar/tarot-kartlarinin-anlamlari/)
yazısına bakılabilir. Fal geleneklerinin genel çerçevesi ise [fal çeşitleri ve anlamları](https://zeyneleroglu.com/fallar/fal-cesitleri-ve-anlamlari/)
rehberimizde yer alıyor.

![Rönesans dönemi el boyaması majör arkana kartları müze vitrininde](https://zeyneleroglu.
com/wp-content/uploads/2026/10/ai_6ac4245669ef69.76679518.png "Majör Arkana Kartları
Nedir? 22 Kartın Tarihi ve Sembolizmi 1")

Görsel, 15. yüzyıl İtalyan destelerinin müzelerdeki görünümünü canlandırıyor.

Bu kartlar bugün cam vitrinler ardında, ışıktan korunarak sergileniyor.

Kartların altın varaklı arka planı, ayrıntılı giysileri ve özenli yüz çizimleri 
dikkat çeker.

Altın zemin, dönemin sanatında kutsal ve görkemli sahneler için kullanılan teknikti.

Bu da kartların sıradan bir eğlence aracı olmadığını gösterir.

Bir saray destesi, aileler arasında armağan olarak verilen değerli bir sanat nesnesiydi.

Bazıları düğünler ve diplomatik ziyaretler için özel olarak sipariş edildi.

Majör arkana kartları da bu nedenle önce sanat tarihinin, sonra okültizmin konusu
oldu.

## 22 Majör Arkana Kartı Neyi Simgeler?

Bu grup, her biri bir figür ya da sahne taşıyan 22 karttan oluşur. Kartların adları
ve imgeleri büyük ölçüde Rönesans İtalya’sının alegori geleneğinden gelir.

Aşağıdaki açıklamalar, 18. yüzyıldan sonra oluşan tarot yorum geleneğini aktarır.
Bu anlamlar kartların ilk yapıldığı dönemde yoktu; sonradan yazarlar tarafından 
yüklendi.

Türkçe kart adları, İngilizce ve Fransızca kaynaklardan çevrildiği için kitaplar
arasında farklılık gösterebilir. Yazıda en yaygın kullanılan karşılıklar tercih 
edildi.

Kartları üç gruba ayırmak, takip etmeyi kolaylaştırır. Bu ayrım tarihsel değil, 
yalnızca okumayı kolaylaştıran bir düzenlemedir.

![Türkiye'de Medyum Olmak](https://zeyneleroglu.com/wp-content/uploads/2026/06/kitap-
ust-uste.png "Majör Arkana Kartları Nedir? 22 Kartın Tarihi ve Sembolizmi 2")

**Türkiye'de Medyum Olmak**

40 yılı aşkın deneyimin süzüldüğü, medyumluğun tarihini ve gerçeklerini anlatan 
kapsamlı bir araştırma kitabı.

[Kitabı İncele](https://zeyneleroglu.com/turkiyede-medyum-olmak-satin-al/)

### İlk Kartlar: Joker’den Araba’ya

**Joker (0)**, çantasını omzuna almış bir gezgini gösterir. Geleneksel yorumda yeni
başlangıçları ve bilinmeyene atılan adımı simgeler.

**Büyücü (1)**, masasında çeşitli nesneler bulunan bir figürdür. Erken İtalyan destelerinde
bu kart bir sokak hokkabazı olarak çizilmişti.

**Başrahibe (2)**, İtalyan destelerinde “La Papessa”, yani kadın papa adını taşır.
Sonraki yorumlarda sezgi ve gizli bilgiyle ilişkilendirildi.

**İmparatoriçe (3)** ve **İmparator (4)** dünyevi gücü temsil eden çifttir. Yorumcular
İmparatoriçe’yi bereketle, İmparator’u düzen ve otoriteyle bağdaştırır.

**Başrahip (5)**, İtalyan destelerinde “Il Papa” adını taşır. Rider-Waite destesinde“
Hierophant” adını aldı ve gelenek ile öğretiyi simgeler.

**Aşıklar (6)**, erken destelerde bir düğün sahnesi olarak çizildi. Sonraki yorumlarda
bir seçim anı ya da uyumla ilişkilendirildi.

**Araba (7)**, Roma’nın zafer alaylarındaki arabayı hatırlatır. Yorum geleneğinde
kararlılık ve iradeyle ilerleme temasını taşır.

### Orta Kartlar: Güç’ten Denge’ye

**Güç**, bir aslanı yatıştıran kadın figürüyle tanınır. Kaba kuvvet yerine sabır
ve iç gücü simgelediği kabul edilir.

**Ermiş (9)**, elinde fener taşıyan yaşlı bir adamdır. Erken İtalyan destelerinde
bu figür bir kum saati taşıyordu ve zamanı temsil ediyordu.

**Kader Çarkı (10)**, dönen bir çark üzerinde yükselen ve düşen figürleri gösterir.
Ortaçağ’ın “talih çarkı” imgesinden gelir.

**Adalet**, terazi ve kılıç taşıyan bir kadın figürüdür. Klasik erdemlerden biri
olarak denge ve hakkaniyeti simgeler.

**Asılan Adam (12)**, ayağından baş aşağı asılmış bir figürdür. Rönesans İtalya’sında
bu imge, hainlerin teşhir edildiği resimleri hatırlatıyordu.

**Ölüm (13)**, tırpanlı bir iskelet olarak çizilir. Yorum geleneği bu kartı fiziksel
ölüm değil, bir dönemin kapanışı olarak okur.

**Denge (14)**, iki kap arasında sıvı aktaran bir melek figürüdür. Ölçülülük erdemini,
yani aşırılıktan kaçınmayı simgeler.

### Son Kartlar: Şeytan’dan Dünya’ya

**Şeytan (15)**, önünde zincirli iki figür bulunan boynuzlu bir varlıktır. Yorum
geleneğinde bağımlılık ve kişinin kendine koyduğu sınırlarla ilişkilendirilir.

**Kule (16)**, yıldırımla yıkılan bir kuleyi gösterir. Ani değişim ve yanılsamaların
çözülmesi temasını taşır.

**Yıldız (17)**, **Ay (18)** ve **Güneş (19)** gök cisimlerini sırayla gösterir.
Bu üç kart, karanlıktan aydınlığa doğru ilerleyen bir dizi gibi okunur.

**Mahkeme (20)**, mezarlarından kalkan insanları ve borazan çalan bir meleği gösterir.
Hristiyan ikonografisindeki Kıyamet Günü sahnesinden alınmıştır.

**Dünya (21)**, çelenk içinde dans eden bir figür ile dört köşedeki sembolleri gösterir.
Yorum geleneğinde tamamlanma ve bütünlüğü simgeler.

Bu son kartların çoğu, dinî ve kozmik imgeler taşır. Rönesans ressamları bu imgeleri
kilise resimlerinden ve astronomi kitaplarından tanıyordu.

## Majör Arkana Kartlarının Sırası Neden Değişti?

Koz kartları bugün 0’dan 21’e kadar sabit bir sırayla bilinir. Oysa erken İtalyan
destelerinde kartların üzerinde numara bulunmuyordu.

Oyuncular kartların sırasını ezberden biliyordu. Milano, Ferrara ve Bologna gibi
şehirlerde bu sıra birbirinden farklıydı.

Tarot tarihçileri bu yerel sıralamaları üç ana gruba ayırır. Ancak hiçbiri bugünkü
sıralamanın birebir aynısı değildir.

Sıralamanın sabitlenmesi, kartların Fransa’da basılmaya başlamasıyla oldu. 17. ve
18. yüzyılda yaygınlaşan Marsilya kalıbı, kartlara Roma rakamlarıyla numara verdi.

[Wikipedia’nın majör arkana maddesine](https://en.wikipedia.org/wiki/Major_Arcana)
göre bu destede Joker sıfır olarak, Ölüm kartı ise adsız olarak yer alır. Okültistlerin
18. ve 19. yüzyılda kullandığı deste tipi de buydu.

Sıralama, 19. yüzyılda yeni bir anlam kazandı. Fransız okültist Éliphas Lévi, 22
kartı İbrani alfabesinin 22 harfiyle eşleştirdi.

Bu eşleştirme, kartların sırasına sembolik bir önem yükledi. Kabala’nın Hayat Ağacı
şemasıyla kurulan bu bağı [Kabala nedir](https://zeyneleroglu.com/inanclar/kabala-nedir/)
yazımızda ve [kabalistik astroloji](https://zeyneleroglu.com/astroloji/kabalistik-astroloji-nedir/)
yazımızda ele aldık.

Kabala metinlerinde tarota dair tarihsel bir iz bulunmadığını belirtmek gerekir.
Eşleştirme, 19. yüzyıla ait bir yorumdur.

### Marsilya ve Rider-Waite: Güç ile Adalet Neden Yer Değiştirdi?

Sıralamadaki en bilinen değişiklik, Güç ve Adalet kartlarıyla ilgilidir. Marsilya
destesinde Adalet 8, Güç ise 11 numaradır.

1909’da basılan Rider-Waite destesinde bu iki kart yer değiştirdi. Güç 8 numaraya,
Adalet 11 numaraya taşındı.

Değişikliğin nedeni, Altın Şafak Cemiyeti’nin astroloji eşleştirmeleriydi. Cemiyet,
Güç kartını Aslan burcuyla, Adalet kartını Terazi burcuyla ilişkilendiriyordu.

Burçların doğal sırasına uymak için kartların yerini değiştirdiler. Arthur Edward
Waite de bu düzenlemeyi kendi destesine aktardı.

Bugün piyasadaki destelerin bir kısmı Marsilya sırasını, bir kısmı Rider-Waite sırasını
izler. Bu yüzden iki kitapta aynı numara için farklı kart adı görülebilir.

Okur için en pratik çözüm, numaraya değil kartın adına bakmaktır. Kart adları iki
gelenekte de büyük ölçüde aynıdır.

Bu ayrıntı küçük görünse de önemli bir şey gösterir. Majör arkana kartlarının “kadim
ve değişmez” bir sistem olmadığını, yüzyıllar içinde düzenlendiğini kanıtlar.

#### Tarihten Bir Not: Ölüm Kartının Adı Neden Yazılmadı?

Marsilya destelerinde 13 numaralı kartın altında bir ad yazmaz. Diğer bütün kartların
altında adı bulunurken bu kart adsız bırakılmıştır.

Bu tercihin nedeni kesin olarak bilinmiyor. Bazı yazarlar bunu ölüm kelimesini yazmaktan
kaçınma geleneğiyle açıklar.

Bazı Fransız kaynakları karttan “adsız arkan” diye söz eder. Kart ancak sonraki 
destelerde açıkça “Ölüm” adını aldı.

Ölüm kartı, majör arkana kartları arasında en çok yanlış anlaşılan karttır. Yorum
geleneği onu fiziksel ölümle değil, bir dönemin kapanışıyla ilişkilendirir.

Bu ayrıntı, kart imgelerinin tarih içinde nasıl korku ve merak uyandırdığını da 
gösterir. Bir adın yazılmaması bile kartın etrafında ayrı bir anlatı oluşmasına 
yol açmıştır.

Sayıların sembolizmine ilgi duyan okur, majör arkana numaralarını [numeroloji nedir](https://zeyneleroglu.com/semboller/numeroloji-nedir/)
yazımızla birlikte değerlendirebilir.

![Majör arkana kartlarının numaralı sıralanışını gösteren yarım daire kompozisyonu](
https://zeyneleroglu.com/wp-content/uploads/2026/10/ai_6ac4249861f9c5.63865480.png"
Majör Arkana Kartları Nedir? 22 Kartın Tarihi ve Sembolizmi 3")

| Kart | İtalyan adı | Marsilya no. | Rider-Waite no. | Geleneksel tema | 
| Joker | Il Matto | 0 | 0 | Başlangıç, bilinmeyen | 
| Başrahibe | La Papessa | 2 | 2 | Sezgi, gizli bilgi | 
| Başrahip | Il Papa | 5 | 5 | Gelenek, öğreti | 
| Adalet | La Giustizia | 8 | 11 | Denge, hakkaniyet | 
| Güç | La Forza | 11 | 8 | Sabır, iç güç | 
| Ölüm | La Morte | 13 (adsız) | 13 | Kapanış, dönüşüm | 
| Kule | La Torre | 16 | 16 | Ani değişim | 
| Dünya | Il Mondo | 21 | 21 | Tamamlanma |

Majör arkana kartlarında öne çıkan farklılıklar

#### Konuyla İlgili Öne Çıkan Kavramlar

 1. **Trionfi:** 15. yüzyıl İtalyan destelerine eklenen alegorik koz kartları. Majör
    arkananın atasıdır.
 2. **Marsilya kalıbı:** 17. ve 18. yüzyılda Fransa’da yaygınlaşan, kartlara sabit 
    numara veren baskı tipi.
 3. **Altın Şafak eşleştirmeleri:** Kartları harflere, gezegenlere ve burçlara bağlayan
    19. yüzyıl sistemi.

#### Bu Durumun Temel Nedenleri

**Majör arkana kartlarının yüzyıllar sonra hâlâ ilgi görmesinin başlıca nedenleri
şunlardır:**

 1. Kartlardaki imgeler, Rönesans sanatının güçlü ve tanıdık görsel dilini taşır.
 2. Her kart aşk, kayıp, değişim ve umut gibi ortak insan deneyimlerine gönderme yapar.
 3. 19. ve 20. yüzyıl yazarları kartları sürekli yeniden yorumlayarak yeni anlam katmanları
    ekledi.

Bu üç neden birbirini besler. Güçlü imgeler yorumu kolaylaştırır, yorumlar da imgelere
yeni okurlar kazandırır.

## Bu Yazı Ne Değildir, Beklenti Nasıl Olmalıdır?

Bu yazı bir tarot öğrenme rehberi ya da fal bakma kılavuzu değildir. Kart açılımları
ve fal yöntemleri burada anlatılmıyor.

Yazıdaki kart anlamları, 18. yüzyıldan sonra oluşan yorum geleneğini aktarmak için
verildi. Bu anlamlar kartların gelecekten haber verdiğine dair bir kanıt değildir.

Majör arkana kartları tarihsel olarak bir oyunun parçasıdır. Kehanet gücüne dair
iddialar, belgelerle desteklenmeyen sonraki dönem inanışlarıdır.

Hiçbir deste geleceği bildirme, sorun çözme ya da kesin bir yönlendirme yapma gücü
taşımaz. Kartlar en fazla kişinin kendi düşüncelerini yansıttığı imgeler olarak 
görülebilir.

Sağlık, hukuk, para ve ilişki gibi konularda kararlar kart yorumuna değil, ilgili
alanın uzmanlarına dayanmalıdır. Bu yazının amacı korku ya da beklenti yaratmak 
değil, konunun tarihini anlaşılır kılmaktır.

Fal ve kehanet kavramları arasındaki tarihsel farkları merak eden okur, [kâhin ve falcı arasındaki fark](https://zeyneleroglu.com/fallar/kahin-falci-farki/)
yazımıza bakabilir.

> Gerçek tarot sembolizmdir; başka bir dil konuşmaz, başka bir işaret sunmaz.
>  Arthur Edward Waite, “The Pictorial Key to the Tarot”, 1911 (Türkçe çeviri)

##### Majör Arkana Kartları Konusunda Kaynakça ve Daha Fazla Bilgi

**Akademik tarih:** Decker, Depaulis ve Dummett, “A Wicked Pack of Cards: The Origins
of the Occult Tarot”, St. Martin’s Press, 1996. Kitap, majör arkananın okült yorumunun
18. yüzyılda başladığını belgeler.

**Oyun tarihi:** Michael Dummett, “The Game of Tarot”, Duckworth, 1980. Erken İtalyan
sıralamalarının karşılaştırması bu eserde yer alır.

**Birincil kaynak:** Arthur Edward Waite, “The Pictorial Key to the Tarot”, Rider,
1911. Rider-Waite destesinin kart açıklamaları ve Güç ile Adalet’in yer değişikliği
bu kitaptadır.

**Erken desteler:** Pierpont Morgan-Bergamo destesinin kartları New York’taki Morgan
Kütüphanesi ile Bergamo’daki Accademia Carrara koleksiyonlarında bulunur.

**Ansiklopedik kaynaklar:** Wikipedia’nın İngilizce “Major Arcana”, “Minor Arcana”
ve “Visconti-Sforza tarot deck” maddeleri kullanıldı. Kart sıralamaları, eksik kartlar
ve “arcana” teriminin kökeni bu maddelerden doğrulandı.

**Okült yorum:** Éliphas Lévi, “Dogme et Rituel de la Haute Magie”, Paris, 1854-
1856. Kartları İbrani alfabesiyle eşleştiren ilk yaygın metin budur. Eser, tarihsel
değil sembolik bir yorum sunar.

**Memlük kartları:** İstanbul’daki Topkapı Sarayı Müzesi’nde 15. yüzyıla ait bir
Memlük destesi saklanır. Deste, tarotun dayandığı dört takımlı oyun kartlarının 
Doğu’daki kökenine dair en önemli tanıklardan biridir.

Bu kaynaklar arasında en güvenilir olanlar akademik tarih çalışmalarıdır. Okült 
yazarların eserleri ise dönemin inanışlarını anlamak için birincil kaynak olarak
okunmalıdır.

Tarot destesinin diğer 56 kartı için [minör arkana kartları](https://zeyneleroglu.com/?p=121149)
yazımıza, diğer fal yazıları için [fallar](https://zeyneleroglu.com/konu/fallar/)
kategorisine göz atılabilir.

---

## Sık Sorulan Sorular

###### Majör Arkana Kartları Üzerine Son Değerlendirme

Majör arkana kartları, bir oyun destesinin koz kartları olarak doğdu. Rönesans saraylarında
altın varakla boyanan bu kartlar önce sanat nesnesiydi.

18. yüzyılda Paris’te bir Mısır efsanesine bağlandılar. 19. yüzyılda İbrani harfleri
ve astrolojiyle aynı tabloya yerleştirildiler.

20. yüzyılda Rider-Waite destesiyle kitleselleştiler ve sıralamaları bile değiştirildi.
Her dönem kartlara kendi anlam katmanını ekledi.

Bu tarih, majör arkana kartlarının değişmez bir kadim sistem olmadığını gösterir.
Kartlar, insanların imgelere nasıl anlam yüklediğini izlemek için verimli bir alandır.

Kartların imgeleri ise gücünü korumaya devam ediyor. Joker’in yolculuğu, Kule’nin
yıkılışı ya da Dünya’nın çelengi, farklı kültürlerden okurlara tanıdık gelir.

Bu tanıdıklık, imgelerin Avrupa’nın ortak sanat ve din geleneğinden beslenmesinden
kaynaklanır. Kartların gücü, gizli bir bilgiden çok bu ortak görsel hafızadadır.

Batı kökenli bu tür inanışların Türkiye’de nasıl karşılık bulduğunu merak eden okur
için bir okuma önerisi var. Araştırmacı Yazar Zeynel Eroğlu, kırk yılı aşkın gözlemlerini
[“Türkiye’de Medyum Olmak”](https://zeyneleroglu.com/turkiyede-medyum-olmak-satin-al/)
adlı kitabında topladı.

Bir resmin anlamı, onu çizen ressamın niyetinde mi, yoksa yüzyıllar sonra ona bakan
okurun gözünde mi saklıdır?

**⚠️ Yasal Bilgilendirme:**
Bu kitap ve sitedeki tüm içerikler; 677 Sayılı Kanun,
TCK 158/1-a ve 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a uygun şekilde,
yalnızca kültürel araştırma, tarihsel inceleme ve bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Hiçbir içerik hizmet vaadi, kesin sonuç veya yanıltıcı reklam niteliği taşımaz.

![Zeynel Eroğlu](https://zeyneleroglu.com/wp-content/uploads/2026/07/zeynel-eroglu-
sertifikalar.jpg)

**[Zeynel Eroğlu](https://zeyneleroglu.com/kurumsal/zeynel-eroglu-kimdir/)**

Zeynel Eroğlu, 40 yılı aşkın deneyimiyle metafizik, kadim öğretiler ve kültürel 
inançlar üzerine derinlemesine çalışmalar yürüten bir yazar ve araştırmacıdır. Geleneksel
bilgi mirasını günümüz anlayışıyla harmanlayarak çalışmalarına devam etmektedir.
